Vücudumuzda çok sayıda doku ve organ bulunmaktadır. Bu doku ve organların meydana gelmesinde rol oynayan temel hücrelere ‘kök hücre’ adı verilir. Özellikle anne karnındaki bebeğin gelişmesi ve farklı organların oluşmasında çok önemlidir. Bu kök hücreler bulundukları organa ait hücreleri taklit ederek ihtiyaç devam ettiği sürece çoğalırlar. Sınırsız sayıda çoğalma ve farklılaşma kabiliyetleri vardır. Kök hücreler bu özelliklerini kullanarak organların zarar gören bölgesinde ortaya çıkar ve oluşan harabiyeti tedavi ederler. Bu nedenle tıbbi tedavilerde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Kök Hücre Tedavisi Nedir?
Son zamanlarda yapılan çalışmalar kök hücrelerin bir çok hastalığın tedavisinde kullanılabileceğini gösteriyor. Kök hücreler bulunduğu organa ait hücrelere dönüşebildikleri ve çoğalabildikleri için organların hasara uğrayan yada eksilen hücrelerinin yerine yenilerini oluşturabiliyor. Sinir sistemindeki hücrelerin yenilenmediği ve çoğalmadığı için sinir sistemi ile ilgili hastalıkların tedavisi neredeyse imkansız görülmekteydi. Kök hücre tedavisi ile sinir hücrelerinin çoğalmasa bile kendisini iyileştirebildiği, hasarı giderebildiği gözlenmiştir. Omurilik yaralanmaları sonucu meydana gelen felç durumu ve pek çok nörolojik hastalığın tedavisi için umut olmaktadır. Eskiden kök hücre sadece kemik iliğinden elde edilebilirken günümüzde kordon kanı, yağ dokusu ve kandan elde edilebilmektedir. Alınan kök hücreler kişinin kendisine ve uyumlu alıcılara nakledilebilmektedir. Doğuştan gelen metabolik hastalıkların ve bağışıklık sistemini bozan hastalıkların tedavisinde etkili olarak kullanılmaktadır. Kök hücre tedavisi yaygın bir şekilde kullanılan PRP den farklı bir yöntemdir. PRP de kan içindeki trombositler elde edilerek dokuya veriliyor.
Kök Hücre Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kök hücre; Periferik kan, embriyonik dokulardan, yağ dokusu ve kemik iliği gibi yetişkin dokulardan da elde edilebilir. Alınan kök hücreler kişinin vücudunda hasar görmüş dokulara verilebileceği (Otolog nakil) gibi farklı hastalara da (Allojenik nakil) verilebilir. Yağ dokuları diğer dokulara göre daha kolay elde edilebilmekte ve daha fazla miktarda kök hücre toplanabilmektedir. Bunun yanı sıra lokal anestezi ile ağrısız ve sıkıntısız yapılabildiği için yaygın bir şekilde tercih edilmektedir. Yağ dokusunun alınacağı bölge dikkatli bir şekilde seçilmelidir. Genellikle karın bölgesi, kalça ve bacak dış bölgeleri tercih edilmektedir. Giriş yapılacak noktaya lokal anestezi yapıldıktan sonra özel enjektörler kullanılarak yağ dokusuna ulaşılır ve negatif basınç uygulanarak yağ dokusu aspire edilir. Kök hücrenin kullanılacağı dokunun büyüklüğüne göre gerekli olan miktar değişiklik göstereceği için yeteli oranda yağ dokusu almak elzem olmaktadır. Alınan yağ dokusu parçacıkları serum fizyolojik solüsyonu ile yıkandıktan sonra 30 dakika beklemeye bırakılır. Yağ dokusu ile sıvı biribirinden iyice ayrıldıktan sonra sıvı kısmı uzaklaştırılır. Geri kalan yağ dokusu özel işlemlerden geçirilerek önce fiziksel olarak daha küçük parçalara ayrıştırılır, daha sonra Kolajenaz enzimi ile kök hücreler serbestleştirilir. Son olarak bu karışım santrifüj cihazı ile işleme tutularak kök hücreler tüpün en alt noktasında biriktirilerek alınır. Elde edilen kök hücreler tedavinin şekline göre uygun bir şekilde hasarın tedavi edileceği dokuya yada damar içine verilebilir.
Kök Hücre Tedavisi Hangi Hastalıkların Tedavisinde Uygulanır?
Günümüzde teknolojik gelişmelere paralel olarak kök hücre elde etme teknikleri de ilerlemiş, kolaylaşmış ve ulaşılabilir hale gelmiştir. Kök hücre tadavisi bir çok hastalık için umut olmuştur. Ortopedi, dermatoloji, nöroloji, ve bir çok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Üroloji alanında tedavi edilemeyen yada alternatif tedavi yöntemlerine ihtiyaç duyulan bir çok hastalıkta başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Organ hasarını tedavi etmenin yanı sıra yaşlanmanın doku üzerindeki etkilerini azaltarak organların fonksiyonlarını arttırmaktadır.
Ürolojik bölümünde uygulanan ve umut verici araştırmalarına devam edilen kök hücre tedavi alanları
• Erektil Disfonsiyon (Sertleşme Problemi, İktidarsızlık)
• Kısırlık
• Oligospermi
• Atrofik Testis
Ürolojik Rahatsızlıklarda Kullanılan Kök Hücre Tedavisinin Riskleri Nelerdir?
Ürolojik problemlerin tedavisinde kök hücre kullanılmasında yaygın olmamakla birlikte bazı riskler bulunmaktadır. Bu yan etkilerin çoğu kendiliğinden geçebilmekte, bir kısmında müdahale etmek gerekmektedir.
Kök hücre tedavisinde görülebilecek yan etkiler:
• Uygulanan anestezi ilaçlarına karşı alerjik reaksiyonlar
• Kök hücrenin enjekte edildiği yerde kanama veya morarma
• Enjeksiyon yerinde enfeksiyon
• Kök hücrenin verildiği bölgede ağrı ve hassasiyet
• Ateş
Kök hücre tedavisinden sonra;
• Kanama
• Enjeksiyon yerinden drenaj
• Ateş
• Ağrı kesici ilaçlarla kontrol edilmeyen ağrı yaşanırsa doktora başvurulmalıdır.
Ürolojik Hastalıklarda Kök Hücre Tedavisi Kaç Seans Sürmektedir?
Ürolojik hastalıklarda uygulanan kök hücre tedavisi yaşanan sıkıntının şiddetine ve yerine göre değişiklik göstermektedir. Genellikle 2-3 seans yeterli olurken rahatsızlığın durumuna göre tek seansta tedavi sağlanabilmektedir.
Ürolojik Rahatsızlıklarda Uygulanan Kök Hücre Tedavisi Ağrılı mıdır?
Kök hücre elde edilmesi işlemi öncesinde lokal anstezik ilaçlar yağ dokusuna enjekte edilir. 15 dakika beklendikten sonra yeterli anestezi sağlanmış olur. Herhangi bir ağrı ve rahatsızlık hissetmeden yağ dokusu alınmaktadır. Nadiren de olsa hastaların psikolojik sebeplerden kaynaklanan tercihlerine göre sedasyon uygulanabilmektedir. Kök hücre elde edildikten sonra kavernöz içine verilirken anesteziye ihtiyaç gerekmemektedir. Eğer organ içine verilecekse hafif bir anestezi sağlanır.
Ürolojik Hastalıklarda Kök Hücre Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Kök hücrelerin elde edilmesinde en çok kullanılan doku yağ dokusudur. Genellikle karın bölgesi tercih edilir. Yağ dokusu aspirasyonu 15-20 dakika sürmektedir. Sonrasında laboratuvarda 45 dakika ile 1 saat kadar kök hücrenin ayrıştırma işlemi vardır. Bu süre zarfında hasta uygun bir ortamda istirahat eder. Kök hücre hazırlandıktan sonra hastaya verilerek işlem sonlandırılır. Toplam süreç 1-1,5 saat kadar sürmektedir.