[Toplam: 1 Ortalama: 5]

Aşırı Aktif Mesane (AAM)

Mesane Nedir?

Böbreklerde üretilen idrar üreter adı verilen borucuklarla idrar kesesine (mesane) taşınarak depolanır. Normal insanlarda 350-400 cc olduğunda sıkışma hissi başlar ve bu seviyelerin üzerine çıkıldığında tuvalete gidilir. 500-600 cc civarında kapasitesi vardır. Bunun yanı sıra günlük ortalama 5-8 kez tuvalete gidilebilir.
Aşırı aktif mesane olan hastalarda ise genellikle tuvalet sıklığı artmış ve gece tuvalete kalkma ihtiyacı (noktüri) başlamıştır. Bunlara ek olarak ani sıkışma hissi (urgency) olmakta, tuvalete yetişme mümkün olmadığı durumlarda idrar kaçırma görülebilmektedir. Bu nedenle aşırı aktif mesane hastaların yaşam kalitesini ileri derecede bozmaktadır. Özellikle ani sıkışma ve idrar kaçırma insanların sosyal ve fiziksel aktivitelerini kısıtlamaktadır. Evden çıkamaz hale gelen hastalar zamanla toplumdan soyutlanmaktadır, uyku düzeni ve kalitesi bozulmakta ve psikolojik bozukluklar başlamaktadır.
AAM görülme sıklığı yaşla birlite artmaktadır. Altmışlı yaşlara kadar kadınlarda daha sık görülürken daha ileri yaşlarda erkeklerde ağırlığını hissettirmektedir. İdrar kaçırma şikayetlerinin olduğu AAM kadınlarda daha sıktır görülmektedir.

Aşırı Aktif Mesane Semptomlarının Nedenleri?

Aşırı aktif mesaneye sebep olan faktörler henüz tam olarak ortaya konulamamıştır. Bununla birlikte üzerinde durulan faktörler şunlardır:

Myojenik ve nörojenik nedenler: Aşırı aktif mesanelerin kas yapısında kendiliğinden kasılabilme aktivitesi artmıştır. Sonuç olarak önüne geçilemeyen ve durdurulamayan kasılmalar ortaya çıkmakatadır.

İskemi: Mesane kaslarına olan kan akımı azalmakta, zamanla iskemi meydana gelmektedir. Bunun sonucunda kas liflerinde yıkım ve harabiyet başlar. Sinir lifleri etkilenmeye başlar, geri dönüşü olmayan sinir lifi harabiyeti ile sonuçlanır. Mesanenin çalışmasını sağlayan sinir sistemi bozulmuş olur.

Serotonin metabolizması bozuklukları: Depresyon, anksiete ve dikkat eksikliğinde rol oynayan seratonin eksikliği mesane çalışma sistemini etkileyebilir.

Spinal kord travması ve inflamasyon

Aşırı Aktif Mesane Semptomları Nelerdir?

Şikayetler mesanede idrarın depolanma aşamasında meydana gelen semptomlardır.

  • Ani idrar sıkışması
  • İstemsiz idrar kaçırma (urge inkontinans)
  • Normalden daha sık idrar yapma ihtiyacı (frequency)
  • Gece idrara kalkma (noktüri)

Aşırı Aktif Mesane Tanısı

AAM, şikayetler üzerinden gidilerek tanısı konulan bir hastalıktır. Bu semptomlara sebep olabilecek diğer hastalıklar ekarte edilerek tanı konulur. AAM tanısının konulmasında şu yol izlenir:

  • Hastalığın anamnezi: semptomların süresi, ek hastalıklar ve kullanılan ilaçlar, geçirilmiş ameliyatlar, sigara, alkol kullanımı sorgulanır.
  • Fizik muayene
  • İdrar tahlili ve kültürü: İdrar yolu enfeksiyonu ve kanama varlığı araştırılır.
  • Tuvalet sonrası kalan idrar miktarının ölçülmesi: Mesane kasının yeterince kasılıp idrarı tam boşaltabilmesi gibi fonksiyonları hakkında bilgi verir.
  • İşeme günlüğü: Hastaların aldıkları sıvının ve yaptıkları idrarın ne sıklıkta ve ne ölçüde olduğu not edilerek semptomların şiddeti hakkında bilgi sahibi olunur.
  • Ürodinami: Mesane dolumu sırasında istemsiz kasılmalar tespit edilir.
  • Ultrason: üriner sistemde anatomik bozukluk varlığı, ileri yaş erkek hastalarda prostat büyüklüğü, mesane kapasitesi ve tuvalet sonrası kalan idrar miktarı araştırılır.

Hayat Tarzı Değişiklikleri ve Konservatif Tedaviler

Aşırı aktif mesane semptomları rahatsız edici etkisinin azaltılması ve sosyal hayatın normale yakın bir derecede devam ettirilebilmesi amaçlanmaktadır.

  • Sıvı alımının dengeli olması, günlük ihtiyaçtan fazla olmaması
  • Kafeinli, alkollü, asitli, gazlı, karbonatlı içecekler ve raf ömrünü uzatan katkı maddesi içeren meyve sularının kısıtlanması
  • Evden uzaklaşılacak yada seyahate çıkılacaksa öncesinde sıvı alınmaması
  • Akşam yatmadan 3 saat önce sıvı alımının kesilmesi
  • Fazla kilodan kaçınmak, vücut kitle indeksinin 18-25 kg/m2 aralığında tutulması
  • Davranış tedavisi: Zamanlı işeme ve mesane eğitimi. Gün içinde belli aralıklarla tuvalete gidilmesi ani sıkışma ve idrar kaçırma şikayetlerini azaltmaktadır. Pelvik taban egzersizleri ile semptomlarda azalma gözlenmektedir.

İlaç Tedavisi

Hastaların 1/3’ünde hasta uyumu ile alınan önlemler yetersiz kalır. Hastalığın şiddetinden ve ek hastalıkların varlığından olabileceği gibi hastaların tedavi yöntemlerini yeterince tatbik edememesinden kaynaklanabilmektedir. Bu şartlarda ilaç tedavisine başvurulmaktadır.
AAM tedavisinde kullanılan ilaçlar :

  • Muskarinik reseptör antagonistleri
  • Beta-3 agonistleri
  • Desmopresin

Muskarinik Reseptör Antagonistleri

Muskarinik receptor antagonistleri (MRA) gün içinde mesanede sık sık meydana gelen kasılmalara bağlı olarak ortaya çıkan ani idrar sıkışma semptomlarını azaltan ilaçlardır. Aşırı aktif mesanenin altın standart tedavisi olup en sık kullanılan ilaçlardır. Antimuskarinik ilaçlar organ spesifik olmadığından diğer organlardaki reseptörlerin de etkilenmesiyle ciddi yan etkiler ortaya çıkar. Ağız kuruluğu en sık görülen yan etkidir, konstipasyon, bulanık görme, göz kuruluğu, üriner retansiyon ve sersemlik bu ilaçların kullanımı sırasında görülebilecek diğer yan etkilerdir.

  • Darifenasin
  • Fesoterodin
  • Oksibutinin
  • Propiverin
  • Solifenasin
  • Tolterodin
  • Trospiumklorid

Desmopresin

Vücutta üretilen idrar miktarını azaltarak gece sıkışma ve tuvalete kalkma ihtiyacını azaltır. Gece uykusunda altına kaçıran çocuklarda sık kullanılan Desmopresin idrar miktarını azaltarak sabaha kadar çocuğun kuru kalması sağlıyor. Tablet, nazal sprey, melt (dil altı) tablet şeklinde akşam yatmadan önce alınır ve etkisi 8-12 saat devam etmektedir.

İleri Düzey Tedaviler

Konservatif yaklaşımların ve ilaç tedavilerinin yetersiz kaldığı şiddetli semptomlara hastalarda daha invaziv alternatifler tercih sebebi olmaktadır.

  • Mesane içine botulinum toksin enjeksiyonu
  • Norömodulasyon
  • Cerrahi yöntemler

Botulinum Toksin Enjeksiyonu

Kozmetik nedenlerden dolayı sık kullanılan botulinum toksini (botoks) ürolojide ilk olarak detrusor dış sfinkter dissinerjisinde kullanılmıştır. Son zamanlarda AAM hastalarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Lokal anestezi ile ağrısız bir şekilde ucunda kamera bulunan sistoskop adı verilen cihaz ile idrar yolundan girilerek mesaneye ulaşılır. Mesane içi anatomik yapısı ve patolojik oluşum olup olmadığı görüntülenir. Sistoskop içinden ilerletilen iğneler ile mesane duvarının değişik noktalarına botulinum toksini enjekte edilir.

Botulinum toksini presinaptik kolinerjik bileşkede asetilkolin salınımını inhibe ederek etki gösterir. AAM hastalarında mesane duvarında bulunan sinir sisteminin aktivitesini azaltarak ani idrar sıkışıklığı ve idrar kaçırma şikayetlerine sebep olan mesane kasılmalarını engeller. Doz miktarına bağlı olarak nadiren idrar yapma zorluğu yaşayabilmektedir. Botulinum toksini etkisi ortalama 6-7 ay sürer ve tekrar yapılması gerekir.

Nöromodulasyon (Sinir Uyarılması)

Elektrik akımı kullanılarak mesanenin çalışması sağlayan sinirlerin uyarılması esasına dayanan ve yaygın olarak kullanılan bu yöntemin gerçek etki mekanizması tam bilinmemektedir. Sakral sinir, tibial sinir ve pudendal sinir üzerine yerleştirilen elektrot ile elektrik verilmek suretiyle sinir lifleri uyarılır. İdrar sıkışıklığı ve kaçırma semptomlarında belirgin azalma sağlamaktadır. Fakat pahalı bir yöntemdir.

Cerrahi Yöntemler

İlaç tedavilerinden yeterli sonuç alınamayan hastalarda son çare olarak mesane cerrahisine ihtiyaç duyabilirsiniz. Mesane hizasından bir kesi ile karın boşluğuna ulaşılır. İnce barsağın bir kısmı ayrılarak mesaneye eklenir ve mesane kapasitesi arttırılmış olur. Mesanenin ileri derecede kontrakte olup depolama kapasitesinin kalmadığı hastalarda mesane çıkarılarak barsak segmentinden yeni bir idrar kesesi yapılması tercih edilmektedir.

Nadir yapılan bu ameliyatlara karar verilmeden önce hastaların detaylı olarak bilgilendirilmesi çok önemlidir.

TOP